Bài phát biểu của bà Trần Thi Vân, Trợ lý Trưởng đại diện UNFPA, tại Hội nghị công bố kết quả tổng thế Tổng điều tra dân số

Ngày: Thứ Tư, 21/7/2010

Sự kiện: Hội nghị công bố kết quả tổng thể Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009
Địa điểm: Khách sạn Melia, Hà Nội
Người phát biểu: Bà Trần Thị Vân, Trợ lý Trưởng đại diện UNFPA

Kính thưa: Ông Nguyễn Sinh Hùng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở TƯ
Kính thưa: Ông Nguyễn Đức Hoà, Nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch Đầu tư, Nguyên Phó Trưởng Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở TƯ
Kính thưa: Ông Đỗ Thức, Quyền Tổng Cục Trưởng TCTK, Uỷ viên thường trực, Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở TƯ

Kính thưa các quí vị đại biểu,

Thay mặt Quỹ dân số Liên Hợp Quốc và các tổ chức Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, tôi xin bày tỏ niềm vinh dự được có mặt tại hội nghị công bố kết quả điều tra toàn bộ  của  cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009 (TĐTDS).  Đây là một sự kiện vô cùng quan trọng đối với những người sử dụng thông tin trong nước, các bộ ngành, các cơ quan nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách và cả cộng đồng quốc tế ở Việt Nam và những người sử dụng tin trên thế giới. Sự kiện này càng trở nên có ý nghĩa, khi mà Việt Nam cùng với thế giới vừa kỷ niệm ngày số thế giới 11/7 với chủ đề “Mọi người đều được quan tâm”. Ngày Dân số Thế giới năm nay tập trung vào việc quảng bá kết quả của cuộc Tổng điều tra dân số và tầm quan trọng của việc phân tích các số liệu dân số phục vụ cho công tác phát triển của các nước. Năm nay, trên thế giới có khoảng 60 quốc gia đang tiến hành Tổng điều tra dân số. UNFPA - Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc – và các đối tác khác đang hỗ trợ cho Tổng điều tra quy mô này ở nhiều nơi trên thế giới. Cuộc tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009 của Việt Nam là một ví dụ điển hình về sự cam kết cao và đầu tư của Chính Phủ Việt Nam cho việc thu thập, phân tích và sử dụng số liệu giúp cho việc xây dựng kế hoạch phát triển được tốt hơn.


Nhân dịp này chúng tôi xin gửi lời chúc mừng tới Ban chỉ đạo (BCĐ) TĐT tại tất cả các cấp, các cán bộ đã tham gia vào quá trình thu thập, xử lý và phân tích, và phổ biến số liệu của Tổng điều tra dân số.  Kết quả điều tra toàn bộ được BCĐ TĐTDS và nhà ở công bố sau hơn 1 năm kể từ khi kết thúc công tác điều tra ghi phiếu vào ngày 20 tháng 4, là một sự nỗ lực vô cùng to  lớn của BCĐ TĐT. Kết quả này cũng khẳng định năng lực của TCTK trong việc sử dụng công nghệ hiện đại cho việc xử lý, phân tích và công bố kết quả điều tra.

 
Kính thưa các quý vị đại biểu,
Kết quả của cuộc Tổng điều tra dân số năm 2009 cho thấy mức tăng trưởng dân số trung bình hàng năm đã giảm đáng kể từ 1,7% trong giai đoạn 10 năm trước đây (1989-1999) xuống còn 1,2% trong giai đoạn 1999-2009. Con số này khẳng định rằng mức sinh của quốc gia đã giảm liên tục trong nhiều năm qua. Trên thực tế, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đã ở dưới mức sinh thay thế và đạt 2,03 con trên một phụ nữ. Điều này sẽ giúp giảm đi áp lực về tăng trưởng dân số đối với phát triển kinh tế-xã hội, cũng như hệ thống an sinh, chính trị và xã hội. Giảm mức sinh cũng góp phần giúp cho toàn xã hội, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em gái được tiếp cận chăm sóc y tế, giáo dục, việc làm và các dịch vụ xã hội khác một cách hiệu quả và thuận tiện hơn.


Mức chết vẫn giữ mức thấp và tiếp tục giảm. Tỷ suất chết thô (CDR) là 6,7 người chết trên 1.000 người dân trong khi đó tỷ lệ tử vong sơ sinh (IMR) hiện ở mức 16 trẻ em tử vong trên 1.000 trẻ em đẻ sống. Tỷ suất chết mẹ (MMR) đã giảm xuống 69 trên 100.000 ca đẻ sống. Những số liệu này thể hiện những thành công của chương trình y tế chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em trong vòng mười năm qua.  


Do tỷ lệ sinh giảm qua nhiều năm và tuổi thọ trung bình tăng lên, cơ cấu tuổi của dân số Việt Nam đã và sẽ thay đổi nhanh trong thời gian tới. Số liệu TĐT cho thấy tỷ trọng trẻ em dưới 15 tuổi giảm xuống dưới 30% và tỷ trọng người già từ 65 tuổi trở lên ở mức dưới 15% trong tổng dân số. Với sự thay đổi cơ cấu dân số này, Việt Nam đang bước vào “thời kỳ cơ cấu dân số vàng.   Đây là cơ hội “duy nhất” của mỗi quốc gia để có được “nguồn nhân lực dồi dào”. Tuy nhiên, thời kỳ “cơ cấu dân số vàng này” có thể tạo ra những thách thức về việc làm và an sinh xã hội trong tương lai nếu lực lượng lao động trẻ không được trang bị về trình độ học vấn, đào tạo tay nghề và các cơ hội nghề nghiệp. Nếu giải quyết tốt được những thách thức này sẽ giúp đảm bảo được cuộc sống phồn thịnh cho toàn xã hội.


Trong khi Việt Nam cần tận dụng được những cơ hội của thời kỳ cơ cấu dân số vàng, thì đất nước cũng cần chuẩn bị tốt cho vấn đề già hóa dân số. Ở Việt nam, tỷ lệ người già đang gia tăng và ước tính đến thời điểm hiện nay của năm 2010, số người già từ 60 tuổi trở lên chiếm khoảng gần 10 phần trăm tổng dân số. Tuổi thọ của người dân được tăng lên và ngày càng có nhiều các cụ sống lâu chính là niềm vui của mỗi gia đình, cũng như toàn xã hội. Tuy nhiên, điều này sẽ đem đến những thách thức cho hệ thống an sinh xã hội đặc biệt là khi xu thế người già sống cô đơn hoặc không sống cùng với con cái đang ngày càng gia tăng.

 TĐT dân số cũng khẳng định sự tăng nhanh bất thường của tỷ số giới tính khi sinh (SRB) ở Việt Nam trong những năm gần đây. Đây là một thách thức khác mà Việt Nam đang phải đối mặt. Tỷ số giới tính khi sinh gần đây đã tăng lên 110,5 bé trai trên 100 bé gái, trong khi mức bình thường là 105. Sự mất cân bằng tỷ số giới tính khi sinh sẽ tác động lên cơ cấu giới tính của dân số trong tương lai và sẽ dẫn tới hiện tượng thừa nam giới. Thiếu phụ nữ sẽ gia tăng áp lực khiến họ phải lập gia đình sớm và có thể làm tăng nhu cầu mại dâm và mạng lưới buôn bán phụ nữ và trẻ em gái. 

Các số liệu cho thấy di cư trong nước cũng là một thách thức khác cho quốc gia trong những thập kỷ gần đây. Tổng số người di cư trong nước trong vòng năm năm trước thời điểm điều tra năm 2009 tăng lên 6,7 triệu người. Di cư từ nông thôn ra thành thị góp phần đẩy nhanh quá trình đô thị hóa vì thế gâp áp lực đối với hệ thống cơ sở hạ tầng và các dịch vụ xã hội.

Kính thưa quý vị đại biểu,
Trong khuôn khổ một LHQ, Quỹ Dân số LHQ vô cùng tự hào vì đã đóng góp vào sự thành công của cuộc TĐTDS và nhà ở 2009. Trong năm 2010 và những năm tới, chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ Chính phủ Việt Nam (thông qua dự án của TCTK) để tiếp tục phân tích sâu số liệu TĐT và phổ biến những kết quả quan trọng này đến các cơ quan Đảng và chính phủ, các nhà lập chính sách, và những người dùng tin khác. Số liệu  Tổng điều tra đầy đủ và toàn diện có sẵn đến từng đơn vị hành chính nhỏ nhất sẽ là nguồn thông tin vô cùng  hữu ích cho việc xây dựng các chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của đất nước và địa phương. Các tổ chức liên hợp quốc cũng đang tích cực khai thác và sử dụng nguồn số liệu TĐT quý giá này cho việc xây dựng chương trình hỗ trợ Việt Nam trong giâi đoạn 2012- 2016.  Chúng tôi khuyến nghị mạnh mẽ  các bộ ngành của chính phủ, các địa phương các cơ quan phát triển song và đa phương, các doanh nghiệp, các cơ quan nghiên cứu và trường đại học hãy đầu tư nguồn lực cho khai thác  và sử dụng  nguồn số liệu quý giá này.


Một lần nữa, chúng tôi xin chúc mừng BCĐ TĐTDS về việc công bố kịp thời kết quả điều tra toàn bộ của cuộc TĐTDS và nhà ở. Xin kính chúc các quý vị đại biểu hạnh phúc, sức khoẻ dồi dào và thành công.


Xin cảm ơn!